کد خبر : 203484
تاریخ انتشار : 10 اسفند 1395 14:59
تعداد مشاهدات : 318

رفتار معلم و اثر آن بر خلاقیت کودک

برای تربیت شاگردان خلاق به معلمان خلاق نیاز است.


 



اگر بخواهیم با خودمان صادق باشیم، بهتر است از این کلیشه که ما به خلاقیت " نیاز" داریم ، دست برداریم. آنقدر این مساله بدیهی است که شاید بهتر باشد به جای اینکه به نیاز یا عدم نیاز به خلاقیت فکر کنیم، به این بیندیشیم که چگونه در اجتماع بسترهایی فراهم کنیم که توسعه خلاقیت در آن، نتیجه آن بستر سازی باشد. در حوزه آموزش این وظیفه شاید بیش از همه بر دوش مدارس سنگینی می کند. اینکه آموزش را طوری طراحی کنیم، که خلاقیت میوه آن باشد و اینطور نباشد که تازه بعد از فارغ التحصیلی به توسعه خلاقیت افراد فکر کنیم. بنظر می رسد که علیرغم این وظیفه مهم، خود مدراس به جای آموزش دانش های لازم، بطور مداوم با دانش های تاریخ مصرف گذشته ای روبروست که علم و تکنولوژی جدید آنها را به کناری می نهد. بعبارت دیگر، خود مدارس نیز نیازمند به روز کردن متدهای آموزشی خود هستند و باید از خلاقیت لازم برای هماهنگی با این تغییرات سریع برخوردار باشند.

اگر بخواهیم خلاقیت را تبدیل به یک فرآیند کنیم که در تمام موضوعات درسی جاری باشد، شاید بهتر باشد در وهله اول آنرا از حالت " یک موضوع مستقل" خارج کرده و آن را به تمام حوزه های دانش و موضوعات گوناگون وارد کنیم. در چنین فضایی به جای قرار دادن موضوع جداگانه ای به نام خلاقیت در موضوعات درسی کودکان، معلمان را طوری آموزش دهیم که خلاقیت را به حوزه تخصصی شان وارد کرده و با آن عجین شوند. در تفکر سنتی، خلاقیت منحصر به حوزه موسیقی، نمایش و یا بطور کلی هنر میشد. اما در دیدگاه مدرن خلاقیت یک شیوه نگرش است که باید به تمام حوزه ها وارد شود. بنابراین معلم بعنوان مثال نه تنها باید ادبیات را آموزش دهد، بلکه باید ادبیات خلاقانه را نیز یاد دهد.  بنابراین کمک به توسعه خلاقیت در کودکان، یک مسوولیت دیگر در کنار سایر مسوولیتهای آنهاست.  در نتیجه خود شخصیت معلم و روحیه او برای امر آموزش به کودکان باید مورد توجه قرار بگیرد.

کودکان وقتی پای آموزش به میان می آید، از طرق مختلف یاد می گیرند. سه راه کلیدی در این میان که به رشد و شکوفایی خلاقیت می انجامد شامل الگوبرداری اجتماعی، پاداش و  اکولوژی کلاسی است. بنابراین اگر این سه راه را در سیلابس درسی دانش آموزان نهادینه کنیم ، می توان امید به بهبود خلاقیت در کودکان داشت.

1- الگوبرداری اجتماعی

یک راه تقویت خلاقیت از راه الگوبرداری است، پس رفتار معلم باید طوری باشد که این هدف را دنبال کند، چرا که کودکان با الگو گرفتن از معلم خود در حوزه خلاقیت می آموزند. وقتی که معلمان در برخورد با مسائل کلاسی خلاقانه رفتار می کنند، کودکان از آنها تقلید کرده و آنرا مانند یک نقش می پذیرند. بخصوص برای کودکان کم سن و سال که یادگیری از طریق تقلید رفتار،  یک راه کلیدی در مسیر آموختن آنها است. کلاس درس محل تعامل شاگرد- معلم است و این تعامل هر لحظه در حال انجام است، پس مهم است که معلمان را  از نظر رفتاری آموزش دهیم. معلم خلاق بودن را باید به شکل یک مدل به کودکان ارائه دهد. این مدل در شیوه تصمیم گیری، حل مساله، تفکر واگرا و بسیاری از حوزه های مرتبط با خلاقیت باید مشهود باشد. معلمان باید برای فرآیند آموزش خود سناریوهایی طراحی کنند که به توسعه خلاقیت در شاگردان بینجامد. این توصیه روانشناسانی نظیر تارکوفسکی، رادکی و هارتل است که شرایط یادگیری را بر توسعه خلاقیت موثر می دانند.
از نظر روانی نیز این فرآیند به ویژه برای کودکان کوچکتر اهمیت زیادی دارد. چون کودکان در سالهای ابتدایی از کسی که اثر روانی مثبتی بر او دارد، بیشتر و بهتر می آموزد، همین مساله نقش معلمان را بیش از پیش نشان می دهد.

2- پاداش

پاداش دادن به یک رفتار خاص، احتما وقوع آن را افزایش می دهد. این روش یکی از متدهای شرطی کردن و تغییر رفتار است. اگر معلمان هنگامی که رفتار خلاقی از کودک سر می زند،  شاگرد را مورد تشویق قرار دهند، می توانند به نهادینه شدن خلاقیت در کودک کمک زیادی کنند. این روش فقط برای تغییرات مثبت رفتاری کارکرد ندارد، بلکه از آن می توان جاهایی که کودک سعی دارد برای رفتار مشکل دار خود کار مثبتی انجام دهد، نیز اثربخش است.
در این روش نقش معلم جستجوی رفتارها و عملکرد خلاقانه کودک است. هنگامی که آنها را یافت با تشویق آنها، کودک را به تکرار آن تشویق کند. به دو دلیل، این کار در گفتن راحت تر از انجام دادن آن است، اول اینکه معلم باید توانایی شناسایی رفتار خلاق را داشته باشد و دوم اینکه باید آمادگی تشویق کردن شاگردان را داشته باشد.

3- محیط یا اکولوژی کلاس

سومین راه تقویت خلاقیت کودکان، محیطی است که در آن رشد و نمو می کنند. بنابراین فضای کلاسی دانش آموزان باید به گونه ای طراحی شود و باشد که موجب شکوفایی خلاقیت در کودک شود. مساله محیط  منوط به حضور دو شرط اول و دوم ذکر شده دارد، چرا که بدون حضور معلمی خلاق و رفتاری خلاقانه، محیط به تنهایی نمی تواند به کودک در رشد این مهارت کمکی بکند.

ویژگی های یک معلم خلاق
- کودکان را تشویق می کند که بطور مستقل یاد بگیرند. بعبارت بهتر به هر کودکی متناسب با خود او آموزش می دهند.
- در متد آموزشی او همکاری و اجتماع کلاس از اهمیت زیادی برخوردار است.
- از قضاوت کردن ایده های کودکان پرهیز می کند و اجازه می دهد که کودک ایده خود را پرورش دهد.
- با رفتار منعطف خود، انعطاف را به شاگردان می آموزد.
-خود ارزیابی را به آنها می آموزد.
- پیشنهاد می دهد و از تحمیل جواب خودداری می کند.


مولف و گرداورنده : نیلوفر کشاورز


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :
اثر قبلی
اثر قبلی
تعداد آثـار
378
تعداد مراکز آموزشی
36
تعداد اعضای سایت
594
اثر قبلی
تمــاس با مــــــــــا
اثر قبلی
: پست الکترونیک
honar@tebyan.com
:شماره تلفن
81202203
:آدرس
تهران،خیابان نادری،نبش حجت دوست ، پلاک 12