کد خبر : 204316
تاریخ انتشار : 17 اسفند 1395 18:5
تعداد مشاهدات : 334

مهارت خودآگاهی در کودکان

در این مهارت کودک می آموزد که چه شرایط یا موقعیت هایی برای او عذاب آور هستند.

 

خودآگاهی عبارت است از توانایی شناخت و آگاهی از خصوصیات، نقاط قوت و ضعف، خواسته ها، ترس ها و بیزاری ها. به عبارتی دیگر، خودآگاهی یعنی آگاهی یافتن و شناخت اجزای وجود خود، شناخت اجزایی همچون خصوصیات ظاهری، احساسات، افکار، باورها، ارزش ها، اهداف، گفتگوهای درونی و نقاط قوت و ضعف خود.

فواید خودآگاهی

خودآگاهی فواید گوناگونی در بزرگسالی فرزندانمان خواهد داشت. هر چه شخص خود را بهتر بشناسد، بهتر می تواند آنچه را که هست، بپذیرد یا تغییر دهد. زمانی که شناختی واقعی از خود نداشته باشد، خود را به دست اطرافیان خواهد سپرد. در نتیجه، این نیروهای بیرونی شخصیت او را شکل می دهند. از طرفی در صورتی که شخصیت، بر اساس نیروهای بیرونی شکل گرفته باشد، بسیار شکننده و در حال تغییر خواهد بود. در این شرایط، شخص در کشمکش های درون خویش باقی خواهد ماند. رشد خودآگاهی به فرد کمک می کند تا دریابد که تحت استرس قرار دارد یا نه. از این رو، خودآگاهی پیش شرطی ضروری برای روابط اجتماعی و بین فردی مؤثر و همدلانه است. شناخت خود و آگاهی از مفهوم درونی و ذهنی خویش به عنوان یک شخص، می تواند فرد را در رویارویی با مشکلات و مسائل زندگی یاری دهد.

 

اهمیت خودآگاهی در کودکان

در سنین کودکی نیز این مهارت خود را به خوبی نشان می دهد. تفاوت های گسترده ای میان کودک دارای مهارت خودآگاهی با کودکی که فاقد آن است، مشهود است. برای مثال: خودآگاهی برای موفقیت تحصیلی کودک و رشد عاطفی و اجتماعی او بسیار حیاتی است. این مهارت سبب می شود تا کودکان قادر باشند به دقت عملکرد و رفتار خود را برای اینکه پاسخ مناسب به موقعیت های گوناگون اجتماعی بدهند، ارزیابی و قضاوت کنند. این مهارت فرد را قوی می سازد و کودکان را از گزند بسیاری از خطرات دور می سازد. با توجه به نتایج پژوهش ها، تنها کودکان قوی و دارای ذهنی باز و روشن می توانند در برابر سوءاستفاده به طور صحیح از خود دفاع کنند. کودکی که خودآگاهی بالایی دارد، وقتی در کتابخانه ای صحبت می کند که سایرین در حال مطالعه هستند، نسبت به صدای صحبت خود آگاه است و متناسب با شرایط با صدای بسیار آرامی صحبت خواهد کرد. کودک دارای مهارت خودآگاهی نیاز کودکان کوچک تر از خود را شناسایی می کند. برای مثال، دست آنها را هنگام عبور از خیابان می گیرد. همچنین، نسبت به اینکه رفتارهای او چگونه دیگران را تحت تأثیر قرار می دهد، آگاهی دارد. علاوه بر آن، قادر است احساسات خود را بیان کرده و نشان دهد. او توانایی اولویت بندی کردن امور خود را دارد. برای مثال می تواند بگوید اول این کار را انجام می دهم، سپس به سراغ کار دیگر می روم. چنین کودکی خوب تشخیص می دهد که چه مواردی لازم است که یاد بگیرد تا تکلیفی را با موفقیت به اتمام برساند. کودک خودآگاه نسبت به نقاط قوت و ضعیف خویش آگاه است.

آموزش مهارت خودآگاهی در کودکان

شما مي توانيد اين فعاليت را با سؤالي ساده مثل، موي تو چه رنگي است؟ قد تو بلندتر است يا قد دوستت؟ عكس ها را با چه عضوي مي بينيم؟ با كدام عضو صداها را مي شنويم؟ با كدام يك از اعضاي بدن راه مي رويم و دوچرخه سواري مي كنيم؟ با كداميك از اعضاي بدن نقاشي مي كشيم و...

 براي ملموس تر شدن تفاوت ها، مي توانيد كودك را همراه خواهر يا برادرش يا دوستانش جلوي آينه ببريد و سؤال كنيد، مثلا بپرسيد: تو چاق تري يا خواهرت؟ رنگ چشم تو چه فرقي با دوستت داره و...

 بعد از گفت وگو در مورد اعضاي ظاهري بدن مي توانيد از اعضاي داخلي بدن و كاركرد آنها سؤال كنيد (توجه داشته باشيد كه سؤالات بايد متناسب با سن و درك كودك باشد تا جايي كه مي توانيد سؤالات را ساده بپرسيد تا براي كودك قابل فهم باشد) چرا كه هدف اين است كه كودك با اعضايي كه نمي بيند نيز آشنا شود.

 

از اين مثال ها استفاده كنيد

 

 مي توانيد بپرسيد وقتي غذا را قورت مي دهي، كجا مي رويد؟ يا وقتي كه نفس مي كشي چه اتفاقي در دلت مي افتد؟ اجازه بدهيد به صداي قلب شما و دوستش گوش دهد.

 در مورد حس بينايي به كودك بگويد چشمانش را ببندد و بگويد چه اتفاقي مي افتد يا از او بپرسيد وقتي نمي بيني چه حسي داري؟

 در مورد حس شنوايي از كودك بخواهيد گوش هايش را محكم بگيرد و توضيح دهد چه اتفاقي مي افتد. همچنين مي توانيد اجسام مختلف را تهيه كنيد و از كودك بخواهيد با چشمان باز و بسته روي اجسام دست بكشد و بگويد كدام زبر و كدام نرم، كوچك و بزرگ و... هستند.

 مي توانيد خوراكي هاي مختلف با طعم هاي مختلف (شور، شيرين، تلخ و...) را تهيه كرده و درحالي كه چشمان كودك بسته است به او بدهيد تا تشخيص دهد نام خوراكي چيست. با اين كار شما توجه كودك را به خودش و اعضاي بدنش جلب كرده ايد. مي توانيد با كمك كودك از هر عضو نقاشي بكشيد يا كلاژ درست كنيد.

 براي اين كه كودك توالي رشد را در خودش درك كند، مي توانيد عكس هاي دوران نوزادي او را نشان و برايش توضيح دهيد و از او بخواهيد تا توضيح دهد چه اتفاقي افتاده. همچنين رويش موها و ناخن هايش را برايش توضيح دهيد، مي توانيد او را با يك عروسك مقايسه كنيد كه او رشد مي كند اما عروسك رشد نمي كند تا تفاوت بين جاندار و بي جان را درك كند. مي توان باز هم با كمك كودك هر عضو را نقاشي كرد يا نمايش اجرا كرد. به اين صورت كه به كودك، نقش يك عضو را بدهيد و از او بخواهيد عملكردهاي مختلفش را توضيح دهد در پايان بحث ارزيابي كوچكي داشته باشيد تا بدانيد كودك توانسته به اهداف مورد نظر برسد و تفاوت ها و شباهت هايش را با ديگران دريافت كند يا خير. دقت كنيد آنچه باعث تثبيت مي شود، تمرين و تكرار است. سعي كنيد جلسات به صورت نوعي سرگرمي و بازي هدفمند شده باشد. در پايان مي توانيد از سؤالات زير براي ارزيابي كمك بگيريد.

 با چه عضوي از اعضاي بدن مي توانيد صداها را بشنوي؟

 با دوستت چه تفاوت هايي داري؟

 اگر گوشت يا (چشمت) آسيب ببيند چه مي شود؟ و...

منابع:

مجله شهرزاد

جزایری، علیرضا، رحیمی، سید علی سینا. (1394). مجموعه آموزش مهارت های زندگی، تهران: دانژه.

 

فینکه، رگینا. (1381). تربیت جنسی کودکان، آشنایی با مراحل رشد جنسی کودکان (ترجمه لیلا لفظی). تهران: ذکر، کتاب های قاصدک.

 

یوسفی، آوازه سادات. آموزش مهارت های زندگی به کودک، کارگاه. مرکز مشاوره دانشگاه تهران. آذر و دی 1394.

  



نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :
اثر قبلی
اثر قبلی
تعداد آثـار
378
تعداد مراکز آموزشی
36
تعداد اعضای سایت
594
اثر قبلی
تمــاس با مــــــــــا
اثر قبلی
: پست الکترونیک
honar@tebyan.com
:شماره تلفن
81202203
:آدرس
تهران،خیابان نادری،نبش حجت دوست ، پلاک 12